Azerbaycan – Türkiye Diplomatik İlişkilerinin 34 . Yılı

Bundan tam 34 yıl önce, 14 Ocak 1992’de Azerbaycan ve Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin resmen tesisi, yalnızca iki devletin kağıt üzerindeki imzası değil; bin yıllık bir kardeşliğin modern dünyada yeniden vücut bulmuş halidir. Türkiye’nin, Azerbaycan’ın bağımsızlığını 9 Kasım 1991’de tanıyan ilk devlet olması, tarihin bizlere yüklediği sorumluluğun ve aramızdaki sarsılmaz gönül bağının en somut nişanesidir. Dönemin Dışişleri Bakanları Hüseynağa Sadıkov ve Hikmet Çetin tarafından imzalanan o tarihi protokol, Bakü’de yükselen ay-yıldızlı bayrağımızın diplomatik güvencesi olmuştur. Bu sürecin mimarlarından olan Ebülfez Elçibey’in "Tek Millet, İki Devlet" anlayışına giden yolda ortaya koyduğu Türkçülük vizyonu ve Türkiye ile bütünleşme arzusu, diplomatik ilişkilerimizin ideolojik temel taşını oluşturmuştur.

O zorlu yıllarda, Nahçıvan’ı Anadolu’ya bağlayan ve 28 Mayıs 1992 tarihinde bizzat Nahçıvan Yüksek Meclis Başkanı Haydar Aliyev ile Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Süleyman Demirel tarafından açılan "Umut Köprüsü", sadece Aras Nehri’nin iki yakasını değil, parçalanmış bir coğrafyanın ruhunu da birleştirmiştir. Halkımızın "Hasret Köprüsü" dediği o kutsal geçiş, bugün Azerbaycan’ın ve Türk dünyasının birleşme noktası olan Zengezur Koridoru vizyonunun ilk meşalesidir. Diplomasi masasında 15 Haziran 2021 tarihinde, Karabağ’ın incisi Şuşa şehrinde Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan "Şuşa Beyannamesi", müttefikliğimizi hukuken ve askeri olarak en üst seviyeye taşımıştır.

Ekonomik alanda Azerbaycan ve Türkiye’nin Bakü-Tiflis-Ceyhan ve TANAP gibi dev projelerle kurduğu enerji köprüleri, bugün sadece bölgemizin değil, tüm Avrupa’nın enerji arz güvenliğini teminat altına almaktadır. Karşılıklı yatırımlarımız ve her geçen gün artan ticaret hacmimiz, refahımızı ortak bir geleceğe taşırken; iletişim ve dijital diplomasi alanındaki iş birliklerimiz, dezenformasyona karşı ortak bir kalkan oluşturmaktadır. Kültürel derinliğimiz ise, dilimizden sanatımıza, ortak mutfağımızdan geleneklerimize kadar uzanan geniş bir medeniyet coğrafyasının en canlı tezahürüdür.

Dünyanın dört bir yanındaki Azerbaycan ve Türkiye diaspora faaliyetlerimiz, artık farklı sesler değil, haksızlığa karşı yükselen ortak bir Türk avazı olarak yankılanmaktadır. Karabağ zaferiyle perçinlenen askeri ve savunma sanayii iş birliğimiz, bölgede kalıcı bir barışın ve istikrarın en büyük güvencesi olarak yükselmektedir. Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında yürüttüğümüz çalışmalar, Adriyatik'ten Çin Seddi'ne kadar uzanan bu büyük medeniyetin yeniden şahlanışının öncüsüdür.

Biz diplomatlar için bu ilişki, sadece bir görev veya devletlerarası bir temas değil; atalarımızdan devraldığımız kutsal bir emaneti daha ileriye taşıma davasıdır. Gelecek nesillere bırakacağımız en büyük miras, her alanda entegre olmuş, müreffeh ve sarsılmaz bir Azerbaycan-Türkiye kardeşliği olacaktır. Geçmişin gururuyla, geleceğin vizyonunu birleştirerek, bu kutlu yürüyüşe ilk günkü heyecan ve "bir kere yükselen bayrak bir daha inmez" kararlılığıyla devam ediyoruz.

Azerbaycan-Türkiye İlişkileri Kronolojik Tablosu

Tarih: Önemli Gelişme / Kilometre Taşı ve Önemi

9 Kasım 1991: Bağımsızlığın Tanınması, Türkiye, Azerbaycan’ın bağımsızlığını tanıyan dünyadaki ilk devlet oldu

14 Ocak 1992: Diplomatik İlişkilerin Kurulması, Bakü’de Sadıkov ve Çetin tarafından imzalanan protokol ile elçilik açıldı

28 Mayıs 1992: Umut (Hasret) Köprüsü'nün Açılışı, Haydar Aliyev ve Süleyman Demirel tarafından açılan tarihi sınır bağı

13 Temmuz 1992: Sınır Kapısı Protokolü, Nahçıvan-Türkiye sınır geçişinin resmi statüye kavuşması

9 Şubat 1994: Kapsamlı İşbirliği Anlaşmas, Stratejik ortaklığın ekonomik ve teknik temellerinin atılması

13 Temmuz 2006: Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC), Enerjide "Yüzyılın Projesi"nin hayata geçmesi

16 Ağustos 2010: Stratejik Ortaklık ve Yardım, İlişkilerin Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi düzeyine çıkması.

30 Ekim 2017: Bakü-Tiflis-Kars Demiryol, Kıtaları birleştiren demir ağların açılışı

1 Nisan 2021: Kimlikle Seyahat Dönem, Vizesiz ve pasaportsuz, sadece kimlikle serbest geçişin başlaması

15 Haziran 2021: Şuşa Beyannamesi, İlham Aliyev ve R. Tayyip Erdoğan imzasıyla müttefiklik ilanı

Bir diplomasi uzmanı olarak ifade etmek isterimki, geçmişin gururuyla, geleceğin vizyonunu birleştirerek, bu kutlu yürüyüşe ilk günkü heyecan ve "bir kere yükselen bayrak bir daha inmez" kararlılığıyla devam ediyoruz.

Hürmet ve Ehtiramla,

Diplomasi ve İstihbarat Uzmanı Dr. Elvin Abdurahmanlı

Benim bu imzam; sadece bir diplomatik temsilin değil, Aras'ın iki yakasında aynı çarpan yüreklerin, ortak bir tarihin ve sarsılmaz bir müttefikliğin gelecek nesillere olan taahhüdüdür. İki devletin kaderi, tarihin derinliklerinden süzülüp gelen bu kardeşlik köprüsü üzerinde ebediyen bir ve beraber kalacaktır."